Energia Teknologiaren Plan Estrategikoa (SET Plan)

“European Strategic Energy Technology Plan” (SET Plan, ingelesezko sigletan) funtsezko tresna da klimaren aldetik neutroa den sistema energetikoranzko trantsizioa bultzatzeko, teknologia berritzaileak, karbono gutxikoak eta kostuetan lehiakorrak direnak garatuz.

Helburuak

SET Planaren helburua da EBko energia- eta klima-helburuak lortzea eta Europa munduko lider bihurtzea energia garbian eta energia-eraginkortasuneko teknologietan.

Helburu horiek lortzeko, hauek egin behar dira:

• EBko estatu kideen eta lau herrialde elkartuen (Norvegia, Islandia, Turkia eta Suitza) artean karbono gutxiko energiak garatzeko ikerketa- eta berrikuntza-jarduera nazionalak (I+B) koordinatzeko laguntza.
• I+B programa nazionalak bat etortzea Europako energia- eta klima-agendarekin.

SET Planak gobernuen, industriaren eta ikerketa-zentroen arteko lankidetza indartzen du, energia garbirako I+Bko finantziazio-planen erabilera aprobetxatzeko. Gero eta garrantzitsuagoa da inbertsio publiko zein pribatuak trantsizio energetikorako beharrezkoak diren teknologietara bideratzea.

Ekintza-eremuak

SET Planeko jarduerak I+Bko hamar ekintzatan biltzen dira. Ekintza horiek berrikuntza-kate osoa hartzen dute, ikerketatik hasi eta merkatuan sartu arte, eta finantza- eta arau-esparruak lantzen dituzte.

Lantaldeetako kideen artean daude industriako, ikerketa-zentroetako eta gobernuz kanpoko erakundeetako ordezkariak, baita ikerketaz, berrikuntzaz, klima-ekintzaz eta energiaz arduratzen diren nazioko eta eskualdeko agintariak ere. Haien lana da teknologien helburu estrategikoak eta I+B jarduerak identifikatzea eta definitzea, dagozkien ezarpen-planen bidez (IP). Horiek SET Planaren erreferentziazko dokumentua adierazten dute eremu bakoitzean, eta funtsezko garapen industrialekin bat datozela bermatzen dute.

Ekintzen inplementazioa

I+Bko 10 ekintzak 14 lan-taldek (IWG, ingelesezko Inplementation Working Groups sigletan) inplementatzen dituzte, eta talde bakoitzak funtsezko teknologia bat du ardatz. Espainia, Ministerioaren bitartez, SET Planeko Steering Committee-ko kidea da, eta hori da ekimenaren gobernantza-organoa.Espainiak IWG guztietan parte hartzen du, eta kontzentrazioko eguzki-energiari eskainitakoaren buru da.

IWG bakoitzaren jarduerek etekina ateratzen dute EBko beste I+B ekimen batzuen etengabeko loturatik eta laguntzatik, hala nola:

• European Technology and Innovation Platforms (ETIP) deritzenak. Horietan, industriak, ikerketa-zentroek eta mundu akademikoak elkarrekin lan egiten dute SET Planak berrikuntza-katean dituen lehentasunak ezartzeko, eta ikerketa-agenda estrategikoak garatzen dituzte;
• European Energy Research Alliance (EERA), zeinak ikerketa-komunitatea ordezkatzen baitu eta Europako energia-ikerketa katalizatu nahi baitu, SET Planak zehaztutako helburuei jarraiki;
• Horizonte Europaren esparruan finantzatutako koordinazio- eta laguntza-ekintzak (CSA), IWGei komunikazio-, hedapen- eta elkarrekiko ikaskuntza-jardueretan laguntzeko;
• Clean Energy Transition Partnership (CETP) eta Driving Urban Transition Partnership (DUT) elkarteak finantzatu dituzte, eta horiei esker, estatu kideek SET Plana babestu ahal izango dute, nazioz gaindiko ikerketarako eta Horizonte Europa programarako finantzaketa handiagoa lortuta.

SET plana berrikustea

2023ko urriaren 20an argitaratu zen Batzordeak Europako Parlamentuari, Kontseiluari, Europako Ekonomia eta Gizarte Komiteari eta Eskualdeetako Komiteari SET Planaren berrikuspenari buruz egindako komunikazioa.

Energia Teknologiaren Plan Estrategikoaren berrikuspen hau Europako energia-testuinguru berriaren barruan sartzen da. Alde batetik, European Green Deal-ek eta REPowerEU Planak ezarritako trantsizio energetikoaren helburu estrategikoetara egokitu behar da. Bestetik, I+Bk Europako energia-sistemaren eta bere hornikuntza-kateen erresilientzia, autonomia eta lehiakortasuna areagotzeko helburuan duen garrantzia azpimarratu nahi da, Green Deal Industrial Plan eta bere legeen, Critical Raw Materials Act eta Net-Zero Industry Act-en bidez.

Bestalde, SET Planaren urteroko hitzaldiek aukera ematen diete erabakiak hartzeko arduradunei, alde interesatuei eta ikertzaileei SET Planaren aurrerapena eta energian, ikerketan eta berrikuntzan egin diren garapen berrienak ebaluatzeko.

Konferentziak EBko Kontseiluaren txandakako presidentetza jarraitzen du eta dagokion herrialdean egiten da. Bi egun iraungo dute hitzaldi horiek, eta EBko ordezkariek parte hartzea aurreikusten da. Gainera, energia-politikaren egungo egoera islatzen dute, eta parte-hartzaileen artean sareak sortzeko aukera ematen dute.

2023ko azaroan, SET Planaren 17. konferentzia antolatu zen Espainian, Europar Batasuneko Kontseiluko Espainiaren Lehendakaritzaren babesarekin, Europako Batzordeko Ikerketa eta Berrikuntzako (I+I) eta Energiako Zuzendaritza Nagusiekin (ENER) eta Ikerketa Zentro Bateratuarekin (JRC) lankidetzan.