O observatorio astronómico máis produtivo do mundo traballa en dous proxectos de gran calado: ALMA, unha instalación composta por 66 antenas xigantes, e E-ELT, un telescopio óptico-infravermello que será o “maior ollo do mundo” para observar o ceo.
ESO opera en tres observatorios situados no deserto de Atacama, en Chile: A Cadeira, Paranal e Chajnantor. Aínda que A Cadeira segue sendo o segundo observatorio máis produtivo en astronomía terrestre, o observatorio de Paranal conta co VLT (Very Large Telescope), un telescopio que incorpora as últimas tecnoloxías de vangarda.
España adheriuse a ESO o 14 de febreiro de 2007, con efectos desde o 1 de xullo de 2006. Previamente (xaneiro de 2003), o goberno español había asinado con ESO un convenio de colaboración para a participación na construción do observatorio milimétrico ALMA.
España contribúe ao orzamento anual de ESO en proporción ao seu PIB, ao redor dun 8%. O acceso científico ás instalacións de ESO realízase a través dun procedemento de concorrencia competitiva. Hai dúas convocatorias ao ano para que a comunidade investigadora envíe as súas propostas de observación.