Baixo este apartado englóbanse todas as actividades de I+D+i de España que se desenvolven nas zonas polares, Ártico e Antártida. A autoridade española encargada de coordinar todas estas actividades é o Comité Polar Español.

Comité Polar Español

O Comité Polar Español (CPE) é a autoridade española encargada de coordinar as actividades de I+D+i de España nas zonas polares. O Real Decreto 852/2020, do 22 de setembro, regula a súa composición e funcionamento. Actualmente o CPE adscríbese ao Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades a través da Secretaría Xeral de Investigación quen ostenta a Presidencia do Comité como Autoridade Nacional Polar. Ademais, o CPE está composto por unha serie de vocalías representadas polos diferentes ministerios e institucións implicados na actividade polar española; e unha Secretaría Técnica, que é a responsable de impulsar, coordinar e supervisar as actividades que determine o Comité ou as que lle atribúa a Autoridade Polar Nacional.

Antártida

A Antártida comprende todos os territorios situados ao sur do paralelo 60 º S. Ten unha extensión de 14 millóns de km2 dos cales o 98 % están cubertos de xeo con espesores medios de 3 km. Posúe o clima máis extremo da terra, medíndose a temperatura máis baixa rexistrada, é o lugar máis ventoso e con menor rexistro de precipitacións. É o continente máis elevado da Terra cunha altitude media de 2.000 m. Alberga ao redor da 80 % da auga doce do planeta.

As actividades na Antártida réxense polo Tratado Antártico, inicialmente asinado por 12 países en 1959, establece un réxime de conservación para o continente. Este Tratado recoñece o interese de toda a humanidade en que a Antártida se use sempre e exclusivamente para fins pacíficos e que non chegue a ser escenario ou obxecto de discordia internacional. Recoñece, ademais, a importancia das contribucións achegadas ao coñecemento científico como resultado da cooperación internacional na investigación científica na Antártida.

Ártico

O Ártico é unha área adxacente ao polo norte formada polo océano Glacial Ártico e as terras que o rodean. Estímase que o habitan 4 millóns de persoas entre os que se atopan os pobos indíxenas orixinarios do Ártico e outros habitantes. O ártico é no seu maior parte un extenso océano cuberto por unha banquisa, rodeado por terras cunha moi baixa densidade de poboación e subsolo xeado. Pola súa natureza a rexión ártica é unha área única e un sensor do cambio climático. O cambio climático está a facer que no Ártico a temperatura aumente 3 veces máis rápido que no resto do planeta. O Ártico pertence ao oito Estados con zonas de soberanía situadas máis aló do círculo polar ártico: Canadá, Dinamarca (por Groenlandia e as Illas Feroe), Finlandia, Islandia, Noruega, Suecia, Rusia e Estados Unidos de América. Estes países reúnense no foro de cooperación chamado Consello Ártico.

Ciencia polar

A investigación científica nas rexións polares resulta especialmente relevante pola transcendencia global dos procesos e os descubrimentos que teñen lugar nelas. Considéranse observatorios privilexiados en numerosas áreas de coñecemento. A comprensión, coñecemento e observación dos procesos xeolóxicos, biolóxicos, oceanográficos e atmosféricos que concorren tanto no Ártico como na Antártida son críticos para avanzar no coñecemento dos procesos globais na Terra. A colaboración internacional é fundamental para o desenvolvemento da ciencia polar.

O apoio institucional e desenvolvemento de proxectos científicos nas zonas polares de maneira continuada remóntase á década de 1980. Inicialmente, o interese da comunidade científica española centrouse na Antártida, fundamentalmente pola accesibilidade ás instalacións de España na zona, pero durante a última década houbo unha diversificación das investigacións no ártico, sustentada, fundamentalmente, polas colaboracións internacionais. Na actualidade numerosos proxectos científicos españois realízanse en diversas localizacións tanto antárticas como árticas.

Bases, buques e operacións

As bases antárticas españolas e os buques oceanográficos son as infraestruturas que ten España para o apoio e desenvolvemento da investigación polar. Tanto as bases como os buques forman parte do mapa nacional de Infraestruturas Científicas e Técnicas Singulares (ICTS). O termo ICTS fai referencia a infraestruturas punteiras de I+D+i que, individualmente ou coordinando varias instalacións, prestan servizos para desenvolver investigación de vangarda e de máxima calidade, así como para a transmisión, intercambio e preservación do coñecemento, a transferencia de tecnoloxía e o fomento da innovación.

As actividades polares españolas realízanse fundamentalmente na Antártida, aínda que tamén hai actividade no Ártico. As operacións na Antártida levan a cabo habitualmente durante o verán austral (novembro-marzo). A colaboración internacional é fundamental no desenvolvemento das actividades polares.

Datos polares

O movemento de acceso aberto e de creación de e-infraestruturas de apoio ao uso de información científica pola comunidade científica ha considerado a importancia da accesibilidade aos datos de investigación. Estes datos son recoñecidos como unha fonte de coñecemento propia e independente das publicacións que poden xerar novo coñecemento e poderían ser explotados de maneira interdisciplinar. A Lei 14/2011, do 1 de xuño, da Ciencia, a Tecnoloxía e a Innovación, fai referencia á normalización da xestión dos datos en repositorios co fin de facilitar a súa preservación, acceso e distribución (artigo 37). Os datos polares, sobre todo os antárticos pola obriga que implica o artigo III do Tratado Antártico, conta con instrucións de depósito e re-uso de datos dispoñibles en repositorios temáticos. A xestión adecuada dos datos debe estar coordinada para garantir a súa preservación e explotación e asegurar a interoperabilidade destes.

Seleccione o tipo de erro que desexa reportar

  • Se detectou que unha das ligazóns non leva a ningunha páxina...

  • Se detectou un erro de URL nunha ligazón...

  • Se detectou un erro no contido...

  • Se detectou que o contido non se mostra...

  • Se a información non lle foi de utilidade...