A adecuada formación e capacitación do persoal é un compoñente esencial do sistema de control sobre o uso de animais na experimentación científica de todas as persoas involucradas nas funcións de: (1) coidado dos animais, (2) no deseño e a realización de procedementos e proxectos, (3) na supervisión in situ do benestar e coidados dos animais, (4) así como as persoas que asumen as funcións do veterinario designado e a eutanasia. Todas elas deben posuír unha capacitación previa e adecuada á súa función.
A capacitación baséase nuns requisitos mínimos de titulación universitaria e de formación teórico-práctica regulados pola Orde ECC/566/2015 (boe.es), do 20 de marzo, pola que se establecen os requisitos de capacitación que debe cumprir o persoal que manexe animais utilizados, criados ou fornecidos con fins de experimentación e outros fins científicos, incluíndo a docencia. Esta orde foi parcialmente modificada pola Orde CNU/120/2025 (boe.es), do 3 de febreiro, particularmente no que respecta ao mantemento da capacitación (art. 20).
Corresponde aos órganos competentes das Comunidades Autónomas o recoñecemento desta capacitación mediante a expedición dun certificado de capacitación que habilite para o desempeño desas funcións e que ten validez en todo o territorio nacional.
Correspóndelles tamén desenvolver os requisitos que deben cumprir as entidades que impartan esta formación e os programas formativos específicos para cada unha das funcións que interveñen no emprego de animais de experimentación e realizar un recoñecemento dos cursos de formación e correspondentes diplomas.
En aras da transparencia, corresponde ao Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades publicar os cursos de formación recoñecidos, para o que se convida aos órganos competentes das Comunidades Autónomas a que comuniquen no prazo de tres meses desde o seu recoñecemento, os cursos de formación dispoñibles no seu ámbito territorial.
A partir de una capacitación inicial el sistema regula la formación continua del personal que queda sujeto a una actualización cada ocho años de su capacitación. Numerosas entidades proporcionan cursos de formación en este ámbito, se citan a continuación algunos proveedores relevantes de formación:
-
Plataforma Europea ETPLAS (etplas.eu) (Education and Training Platform for Laboratory Animal Science), ten desenvolvidos unha serie de módulos virtuais de formación gratuítos en ETPLAS Learn (learn.etplas.eu), destinados ao persoal que traballa con animais de experimentación. Os seus módulos poden utilizarse tanto para a súa integración en programas de formación orientados á obtención da capacitación inicial, como para a formación continua. A realización illada dos módulos non suporía en ningún caso a obtención da capacitación para traballar con animais de experimentación. ETPLAS tamén dá visibilidade na súa páxina á formación proporcionada por outras organizacións e centros.
-
A Sociedade Española para as Ciencias do Animal de Laboratorio - SECAL (secal.es), tamén contribúe significativamente a potenciar a calidade do sistema por medio da formación. SECAL celebra bienalmente un congreso nacional e unha xornada científica, publica libros para docencia, material divulgativo e a revista “Animais de Laboratorio”, ademais de organizar cursos de formación e mesas redondas. En particular, o seu Grupo de Deseño Estatístico en Investigación Animal, desenvolve un papel importante proporcionando recursos educativos, guía e ferramentas estatísticas que permiten ao investigador planificar adecuadamente os seus proxectos, garantindo o benestar animal e a obtención de resultados fiables.
-
A Plataforma sobre Biobancos e Biomodelos (isciii.es) que financia o ISCIII, ademais de prestar servizos de apoio á investigación e tamén proporcionan unha oferta significativa de cursos de formación (isciiibiobanksbiomodels.es) en modelos animais, organoides e outros métodos alternativos ao uso de animais na investigación, ao servizo do sistema de investigación biomédica en España.
Como marco de referencia profesional, a Comisión elaborou un novo documento marco de formación, National Competent Authorities for the implementation of Directive 2010/63/EU on the protection of animals used for scientific purposes, a partir dun traballo de consulta con expertos e dun período de negociación e aprobación polos Estados membros e está previsto que proximamente se confirme oficialmente a súa aprobación. O documento presenta unha revisión en profundidade do sistema de formación neste ámbito: en particular achega unha definición de funcións e roles regulados e a súa cualificación; dos módulos necesarios e específicos de función/rol/tarefa; inclúe o traballo baixo supervisión e o rexistro de formación; describe un sistema de avaliación de resultados de aprendizaxe; tamén os sistemas de acreditación, aprobación e aceptación en cursos; e desenvolve un marco completo de desenvolvemento profesional continuo (CPD).
Na reunión do Comité español para a protección dos animais utilizados con fins científicos (CEPAFIC) mantida o 1 de decembro de 2020 adoptouse unha guía, elaborada co obxecto de facilitar e harmonizar o proceso de recoñecemento do mantemento da capacitación do mencionado persoal.
- Enquisa sobre New Approach Methodologies (NAMs) e formación en Tres Erres (3R). No marco do Grupo de Traballo 3 da ERA Action sobre New Approach Methodologies (NAMs), no que España está representada por José María Orellana (Universidade de Alcalá) e Rosa Neto (CSIC), púxose en marcha unha enquisa dirixida a recompilar información sobre o uso, necesidades e oferta formativa relacionada coas NAMs e as Tres Erres (Substitución, Redución e Refinamento) en España. As persoas interesadas poden consultar os obxectivos da iniciativa e acceder ao cuestionario a través do documento informativo dispoñible na seguinte ligazón: Descargar documento informativo e cuestionario. Agradécese a máxima difusión desta iniciativa e, de forma voluntaria, o envío das respostas tamén aos representantes españois, co fin de contribuír á avaliación e difusión da oferta formativa nacional nestas áreas desde o Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades. O prazo para participar finaliza o 18 de agosto.
