O control sobre a utilización de animais con fins científicos recae fundamentalmente sobre os órganos competentes das Comunidades Autónomas e desenvólvese en diferentes formas de autorización e inspección reguladas polo Real Decreto 53/2013 (boe.es), do 1 de febreiro, polo que se establecen as normas básicas aplicables para a protección dos animais utilizados en experimentación e outros fins científicos, incluíndo a docencia, , recentemente modificado por Real Decreto 1083/2025 (boe.es), do 2 de decembro. A actividade dos investigadores que utilizan animais de experimentación debe axustarse aos procedementos establecidos dentro dun proxecto que debe ser avaliado favorablemente por un órgano habilitado (OH) para iso. Ademais, o centro usuario tamén debe ser autorizado e contar cun Órgano especificamente Encargado do Benestar Animal (OEBA). Deben estar tamén autorizados os criadores e subministradores de animais para a experimentación e todo o persoal que participa no sistema debe ter unha formación e capacitación específica.
O Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, para efectos de transparencia, mantén actualizada a relación de órganos habilitados de cada Comunidade Autónoma para a avaliación de proxectos de investigación que inclúan o uso de animais. Estes órganos habilitados son designados polas respectivas Comunidades Autónomas e as cidades de Ceuta e Melilla, de acordo con un procedemento regulado que garante a libre concorrencia de todos aqueles que cumpran os requisitos establecidos na normativa.
A súa habilitación failles responsables de verificar que cada proxecto cumpre cos requisitos establecidos e, en particular, a partir da revisión técnica do proxecto que realiza o OEBA, avalía,
-
a súa finalidade, os beneficios científicos que se prevén alcanzar;
-
a súa conformidade cos requisitos de substitución, redución e refinamento;
-
que non existen métodos alternativos ao uso de animais para conseguir os obxectivos do proxecto;
-
os seus procedementos, regulados en función do grao de severidade;
-
e unha análise de danos e beneficios, tendo en conta consideracións éticas.
A Comisión Europea ten publicado un documento sobre o sistema de avaliación de proxectos, Preocupándonos dos animais cara a unha ciencia mellor (op.europa.eu)..
Pola súa banda, ETPLAS, a Plataforma europea de educación e formación en ciencias do animal de laboratorio, dispón dun curso en liña Módulo EU 25 (learn.etplas.eu), que proporciona información e é unha guía útil ás persoas que asumen a avaliación de proxectos.
En aras da transparencia, os órganos competentes das Comunidades Autónomas publicarán os resumos non técnicos dos proxectos autorizados que á súa vez se integran nunha base de datos da Comisión (ALURES), EU NTS Database on the use of animals for scientific purposes under Directive 2010/63/EU (app.powerbi.com), de acceso aberto. A Comisión Europea ten publicado un documento de traballo sobre os resumos non técnicos dos proxectos, con indicacións sobre o seu contido e publicación.
Para facer posible manter actualizada a relación de órganos habilitados, convídase os órganos competentes das Comunidades Autónomas a que comuniquen a este Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, calquera alta ou baixa que causen órganos habilitados para a avaliación de proxectos no seu territorio.
