Proyecto de Real Decreto por el que se regula la concesión directa de subvenciones a determinadas entidades para actuaciones de relevancia en materia de universidades y de interés público durante el ejercicio 2026.

O presente proxecto de Real Decreto ten por obxecto regular a concesión directa de subvencións ás entidades beneficiarias que se indican no artigo 3 en aplicación do previsto no artigo 22.2.c) da Lei 38/2003, do 17 de novembro, Xeral de Subvencións, en relación co establecido nos apartados 2 e 3 do seu artigo 28, por concorrer razóns de interese público que ameritan a necesidade de sufragar os gastos derivados de actividades e gastos de funcionamento das entidades beneficiarias, de forma que lles permita alcanzar o cumprimento dos diversos fins de interese público que lles son inherentes e que debidamente xustificadas dificultan a súa convocatoria pública.

Neste sentido, o proxecto de Real Decreto pretende ofrecer unha resposta adecuada ás estas necesidades, mediante o establecemento dun marco específico que permita canalizar o apoio estatal a etas entidades, en condicións de seguridade xurídica e eficiencia administrativa.

A política do Goberno en ciencia, innovación, tecnoloxía e universidades desprégase grazas a actividades e entidades colaboradoras para o desenvolvemento destas, nas que subsisten razóns de interese público, social, económico ou humanitario; e cuxo soporte económico, técnico e material garantiuse tradicionalmente a través de diferentes liñas de financiamento, tanto públicas como privadas.

O artigo 22.2.c) da Lei 38/2003, do 17 de novembro, Xeral de Subvencións, e o artigo 67 do seu Regulamento permiten conceder directamente, con carácter excepcional, subvencións cando concorran razóns de interese público, social, económico ou humanitario, ou outras debidamente xustificadas que dificulten a súa convocatoria pública. Conforme o artigo 28.2 da citada Lei, as súas normas especiais reguladoras deben aprobarse mediante real decreto, por proposta do Ministro competente e previo informe do Ministerio de Facenda.

O Real Decreto 472/2024, do 7 de maio, atribúe ao Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades a proposta e execución da política do Goberno en materia de ciencia, innovación e universidades. Parte desta política desenvólvese mediante entidades cuxa actividade contribúe ao adecuado funcionamento do ecosistema universitario, científico e cultural, concorrendo razóns de interese público, social e económico que xustifican o seu financiamento directo.

Con este real decreto preténdese garantir durante 2026 a continuidade das actividades desenvolvidas polas entidades beneficiarias.

A Conferencia de Reitores das Universidades Españolas (CRUE) é unha asociación sen ánimo de lucro integrada actualmente por 77 universidades españolas, que fomenta a cooperación entre universidades e Administracións públicas e as relacións con universidades estranxeiras e axentes sociais. A súa composición e funcións confírenlle unha posición institucional singular dentro do sistema universitario español.

Entre sus principales funciones se encuentran la representación de las universidades ante el Gobierno y otros agentes, la participación en numerosas comisiones y grupos de trabajo nacionales e internacionales, y la elaboración de estudios e informes sobre el sistema universitario. Destaca asimismo su labor de difusión y rendición de cuentas, especialmente mediante la publicación anual «La Universidad en cifras».

Tras máis de trinta anos de actividade, CRUE constitúe un interlocutor institucional do conxunto das universidades españolas ante as Administracións públicas. A singularidade desta función representativa e a inexistencia doutra entidade equivalente xustifican a concesión directa da subvención.

A axuda prevista, por importe de 70.000 euros, destínase a sufragar parcialmente gastos correntes e ordinarios necesarios para o desenvolvemento das súas funcións, incluíndo arrendamentos, subministracións, equipamento, servizos profesionais e actividades institucionais. A súa contía toma como referencia as subvencións de exercicios anteriores, adecuadamente xustificadas.

Entre as actuacións previstas para 2026 atópanse as reunións dos seus órganos de goberno; reunións con Administracións públicas; elaboración de propostas e informes sobre política universitaria; coordinación de comisións sectoriais e grupos de traballo; organización de xornadas; representación institucional e colaboración con outras institucións nacionais e internacionais. Trátase de gastos estruturais vinculados ao desenvolvemento de actividades de interese xeral.

Pola súa banda, a Fundación Ortega e Gasset-Gregorio Marañón (FOM) é unha institución privada sen ánimo de lucro dedicada á promoción da cultura, a formación e a investigación en Ciencias Sociais, Humanidades e Ciencias da Saúde. A súa singularidade e o interese público da súa actividade derivan especialmente do extraordinario valor histórico, científico e cultural da súa biblioteca e arquivo.

A Biblioteca e o Arquivo constitúen o núcleo fundacional da institución e foron declarados Ben de Interese Cultural en 1997. A Biblioteca, formada inicialmente a partir dos aproximadamente 13.000 volumes pertencentes a José Ortega e Gasset, conta actualmente cuns 70.000 volumes e numerosos fondos procedentes de legados e doazóns de relevantes personalidades e institucións.

O Arquivo conserva a documentación persoal e familiar de José Ortega e Gasset, incluíndo máis de 500 manuscritos, 3.000 fotografías, aproximadamente 11.000 cartas e unhas 30.000 notas de traballo, ás que se incorporaron posteriormente outros arquivos de singular relevancia histórica e cultural, entre eles o de Gregorio Marañón. Estes fondos constitúen un referente para a investigación sobre a denominada Idade de Prata da cultura e a ciencia españolas.

A Fundación atópase vinculada así mesmo á Revista de Occidente, fundada por Ortega e Gasset en 1923, publicación de singular relevancia na historia intelectual española e na difusión do pensamento científico e cultural europeo.

Biblioteca-arquivo, Instituto e Revista configuran, por tanto, un conxunto singular no panorama cultural, científico e académico español. A inexistencia doutra entidade que reúna e desenvolva estas funcións, unida ao valor do patrimonio que conserva e ás súas actividades académicas e científicas, xustifica o carácter directo da subvención.

A axuda prevista para a Fundación, por importe de 75.000 euros, toma igualmente como referencia as subvencións de exercicios anteriores e permitirá soster as súas actividades académicas, culturais e científicas e os servizos necesarios para o seu desenvolvemento.

En consecuencia, concorren en ambas as entidades razóns suficientes de interese público, social e económico que xustifican a concesión directa das subvencións conforme o artigo 22.2.c) da Lei 38/2003. Así mesmo, dada a súa finalidade de financiar actividades e gastos de funcionamento, resulta necesario o pago anticipado previsto no artigo 34.4 da esta Lei para garantir a continuidade das súas actividades e facilitar a súa adecuada planificación e execución orzamentaria. Non se esixe a constitución de garantías atendendo á natureza e solvencia acreditada das entidades beneficiarias.

Por outra banda, o artigo 38 da Lei 47/2003, do 26 de novembro, Xeral Orzamentaria, contempla a prórroga automática dos Orzamentos Xerais do Estado. A prórroga orzamentaria vixente en 2026 non debe impedir a continuidade do apoio público a estas institucións e das actividades de interese xeral que desenvolven.

Finalmente, la jurisprudencia del Tribunal Supremo ha interpretado que el artículo 22.2.c) de la Ley General de Subvenciones contempla distintos supuestos que permiten acudir excepcionalmente a la concesión directa. En consecuencia, no resulta imprescindible acreditar simultáneamente la dificultad de acudir a una convocatoria pública cuando queda suficientemente justificada la concurrencia de razones de interés público, social o económico que fundamentan la subvención.

Por todo iso, as subvencións reguladas neste real decreto reúnen os requisitos que xustifican a súa concesión directa, atendendo ao carácter singular das entidades beneficiarias e ao interese xeral das actividades cuxa continuidade se pretende garantir.

Alternativa de non intervención

Considerouse a posibilidade de non adoptar ningunha medida normativa de apoio estatal adicional, mantendo o actual marco de actuación. No entanto, esta alternativa foi descartada por canto non permitiría dar resposta adecuada ás necesidades detectadas en termos de estabilidade, previsibilidad e suficiencia dos instrumentos de financiamento, nin garantiría o adecuado desenvolvemento das actuacións comprometidas por estas institucións.

Utilización de mecanismos ordinarios de concorrencia competitiva

Outra alternativa analizada foi a articulación de axudas a través de convocatorias en réxime de concorrencia competitiva. Con todo, esta opción presenta limitacións relevantes, dado que as entidades beneficiarias revisten especiais características que as fan únicas en conto ás súas funcións, para o sistema universitario.

Utilización de instrumentos no normativos como por ejemplo convenios o acuerdos específicos

Valorouse igualmente a posibilidade de canalizar o apoio a través de convenios de colaboración ou outros instrumentos de natureza similar. No entanto, esta alternativa non garante o mesmo grao de homoxeneidade, transparencia e seguridade xurídica na asignación dos fondos, nin permite unha articulación tan clara e sistemática do réxime de dereitos e obrigas das entidades beneficiarias.

Opción elixida: concesión directa mediante Real Decreto

Fronte ás alternativas anteriores, optouse pola aprobación dun Real Decreto que regule a concesión directa das subvencións, ao abeiro do previsto na normativa en materia de subvencións, por concorrer razóns de interese público, social e económico.

Esta opción permite:

• Adecuar o instrumento xurídico á singularidade das actuacións.
• Garantir un marco homoxéneo, transparente e con plena seguridade xurídica. 
• Dotar de agilidad al procedimiento de concesión, facilitando la ejecución de las actuaciones en los plazos previstos.
• Asegurar a coherencia coas prioridades estratéxicas nacionais en materia de educación superior.

En consecuencia, a alternativa elixida considérase a máis adecuada e proporcionada para alcanzar os obxectivos perseguidos, en liña cos principios de boa regulación e co marco establecido na Lei Orgánica 2/2023.

O período de participación pública queda aberto desde as 00:00h do día 24 do mes de setembro de 2026.

As contribucións poderán enviarse á seguinte dirección de correo electrónico:

Sgaui@ciencia.gob.es